Van uw voorzitter: over de Tweede Kamer verkiezingen
dinsdag 15 juni 2010, door
Dank aan de vrijwilligers voor hun inzet bij de campagne
In vier maanden tijd twee verkiezingen. De vrijwilligers van onze partij hebben zich ook in Hilversum weer kranig geweerd. Bij de gemeenteraadsverkiezingen hebben we het grote verlies dat de peilingen voor de PvdA aangaven behoorlijk weten te beperken. En bij de Tweede Kamer verkiezingen wisten we de goede uitslagen die we in 2006 boekten bijna te evenaren. Onze campagnecoördinatoren, Willem Blanken bij de gemeenteraadsverkiezingen en Peter Hermans bij de Tweede Kamer verkiezingen, en al degenen die hen hebben bijgestaan: ontzettend bedankt.
Niet de grootste
Natuurlijk is het jammer dat het niet gelukt is om de grootste te worden. Na de jaren van een voor progressief Nederland toch weinig inspirerende premier, hadden we graag Job Cohen als premier gehad. En nog belangrijker: het risico op een kabinet VVD-CDA-PVV was een stuk kleiner geweest. Dat mogen de niet-strategische stemmers ter linkerzijde van het politieke spectrum zich aanrekenen. De keerzijde hiervan is natuurlijk de vraag of de PvdA zich in het verleden wel genoeg gelegen heeft laten liggen aan de loyaliteit van de met GroenLinks, SP en D66 sympathiserende kiezer. Persoonlijk ben ik wel die mening toegedaan. De PvdA profiteert sterk van de strategische stem, en moet dus samen optrekken met andere linkse partijen. Bij de vorming van het CDA-PvdA-CU-kabinet is de PvdA-top misschien te snel akkoord gegaan met de voorkeur of eis van het CDA om het zonder SP en GroenLinks te doen.
Analyse van Hilversumse uitslag
In de onderstaande tabel zijn de verkiezingsuitslagen aangegeven. Opvallend zijn de drie halveringen in percentages: D66 ten opzichte van de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, het CDA en de SP ten opzichte van de Tweede Kamerverkiezingen van 2006. Verder is duidelijk dat Hilversum duidelijk progressiever is dan de rest van het land, en dat dat beeld behoorlijk stabiel is. De PvdA heeft het, zoveel is duidelijk, gewoon heel goed gedaan.
We zijn weer de tweede partij na de VVD. Dat lijkt ook te danken aan veel D66-ers, die nu strategisch op ons gestemd hebben. Dat is niet zichtbaar in de percentages van de aanhang van GL en SP. Kennelijk zijn we met D66 meer uitwisselbaar. Minder positief is dat de PVV ook in Hilversum de derde partij is geworden. We zullen een andere keer analyseren in welke wijken en stembureaus de PVV-aanhang zich concentreert.
Hoe verder met de kabinetsformatie?
Er zijn drie mogelijkheden voor de kabinetsformatie:
1. Een kabinet VVD-PVV-CDA
Dit kabinet doet in zoverre recht aan de verkiezingsuitslag dat het de twee grote winnaars bevat en ook een weerslag is van de verrechtsing van het parlement. De winst van VVD en PVV overtreft het verlies van het CDA (+3). Maar er zijn natuurlijk ook bedenkingen, naast bezwaren van politieke aard. In de eerste plaats de stabiliteit van zo’n kabinet. Slechts 76 zetels met een mogelijk instabiel PVV en een CDA dat haar sociale profiel overeind wil houden en al snel wellicht hunkert naar nieuwe verkiezingen om het electoraal verloren gegane terrein te herwinnen. In de tweede plaats geldt dat deelname van het CDA juist geen recht doet aan de verkiezingsuitslag. Het derde argument dat wel wordt opgebracht, spreekt me minder aan: de meerderheid die zo’n kabinet ontbeert in de Eerste Kamer. Dat is misschien lastig om radicale voornemens tot uitvoering te brengen, maar een kritische senaat is goed voor draagvlak en kwaliteit van wetgeving.
Mocht het tot dit kabinet komen, dan zal de PvdA dankbaar oppositie voeren: tegen aantasting van publieke voorzieningen en sociale zekerheid, tegen gebrek aan ambitie op het vlak van duurzaamheid, tegen het in de hoek zetten van groepen in de samenleving en tegen vergroting van inkomensverschillen.
2. Een kabinet VVD-PvdA-CDA
Dit kabinet is bestuurlijk misschien het meest stabiele kabinet, maar toch zie ik er helemaal niets in. Motivatie: de drie partijen hebben samen dik verloren (-13), en dus is het een allerminst fraaie vertaling van de verkiezingsuitslag. Het leidt tot polarisatie ter linker- en rechterzijde. Het verspeelt weer de loyaliteit met de andere linkse partijen en hun sympathisanten. En de wonden tussen PvdA en CDA zijn nog lang niet geheeld. Ik heb er nul vertrouwen in dat deze samenstelling een daadkrachtig kabinet kan opleveren. Kortom: dit kabinet zal niet mijn steun krijgen.
3. Een kabinet VVD-PvdA-GroenLinks-D66
Dit kabinet doet het meest recht aan de verkiezingsuitslag. De deelnemende partijen winnen samen flink (+ 13). Maar het zal niet de eerste voorkeur zijn van de VVD. Zelf heb ik ook niet louter warme herinneringen aan paars. Maar de lessen zijn misschien geleerd. De markt als oplossing voor overheidsproblemen zal zelfs bij de VVD sterk aan glans hebben ingeboet. Het moet mogelijk zijn om door goede compromissen en uitruil van standpunten tot een gedeelde hervormingsagenda te komen van solide overheidsfinanciën, hervorming van de woningmarkt, versterking van het onderwijs, aanpak van criminaliteit e.d.
Kortom: dit kabinet is volgens mij het enige kabinet dat de PvdA zou moeten willen steunen.
Uitdagingen PvdA
De verkiezingsuitslag, maar ook alle signalen eromheen bevatten flinke uitdagingen voor de PvdA. We moeten het profiel herwinnen dat de PvdA juist altijd voor jonge kiezers zo aantrekkelijk heeft gemaakt: internationaal gericht, hervormend, sociaal, activerend en kansen biedend.
We moeten de sympathie herwinnen van de PVV-stemmers die bij de PvdA zijn weggelopen: daarbij hoort in ieder geval een erkenning van de overlast die jongeren uit vooral allochtone kring veroorzaken en een overtuigende aanpak daarvan.
We moeten eraan werken om meer dan één boegbeeld te hebben. Hoe goed ik Job Cohen als lijsttrekker ook vind, hij is geen Limburger, Brabander, Turk of Marokkaan. We moeten in het zuiden stemmen herwinnen. We moeten de steun van de allochtone kiezer behouden, en dat is geen vanzelfsprekendheid. De idealen van de PvdA vragen om goed politiek spel, want hoe vervelend we dat ook vinden: het sprongetje van de kiezer naar een populistische beweging is makkelijk gemaakt.
Reageren? Graag!
Beginpagina
Partij van de Arbeid Hilversum © 2010